V. Murat Mason Muydu?
Bir Gülmeceyle Başlayalım
Siz de bazen bir konuyu derinlemesine düşünürken, kafanızda deli bir senaryo yaratıp her şeyin komik olduğunu fark ettiğiniz oldu mu? Mesela şu an, V. Murat’ı mason mu diye sorgularken düşündüğüm sahneleri bir izleyici kitlesiyle paylaşmak… İzmir’de 25 yaşında, arkadaş ortamımda sürekli şaka yapmayı seven biri olarak, kendimi çok da ciddi almıyorum. Ama ne zaman kafama takılsa, “V. Murat mason muydu?” sorusu, o kadar derinlere inebilecek bir konuymuş gibi geliyor ki, sonradan şu düşünceye varıyorum: “Ya bu gerçekten bir şey mi, yoksa sadece ben mi biraz fazla düşünüyorum?” Her durumda, mizahı devreye sokarak hem eğlenelim hem de bu soruyu ciddiyetle irdeleyelim.
V. Murat ve Masonlar: Kısacık Bir Giriş
Hadi önce, biraz ciddi bir şekilde başlayalım. V. Murat, Osmanlı İmparatorluğu’nun 33. padişahıydı ve tahta çıkmadan önce oldukça renkli bir hayatı vardı. Zihinsel sağlığı konusunda çeşitli spekülasyonlar olsa da, onun hayatı ve hükümetin içindeki pozisyonuyla ilgili daha pek çok şey anlatılabilir. Ama masonluk meselesine gelecek olursak, burada işler biraz daha karmaşık hale geliyor. Çünkü V. Murat’la ilgili masonluk bağlantıları, tarihçiler arasında hala büyük bir tartışma konusu.
İzmir’de bir kafede arkadaşlarım arasında sohbet ederken biri V. Murat’ın mason olduğunu iddia etti. “Evet, kesinlikle masondu!” diye kesince, ben de kafamda dönüp şöyle dedim: “Mason mu? Yani, ‘Masonluk bu, taşları yerinden oynatıyorlar’ diyorsunuz, değil mi?” O an biraz kafa karışıklığı yaşadım ama hemen şaka yaparak ortamı kurtardım. Ama sonra, ciddi ciddi bu konuyu araştırmaya başladım.
Şimdi Sözlü Savaş Başlasın: “V. Murat’ın Mason Olması İhtimali”
V. Murat’ın mason olup olmadığını araştırırken, gerçekten tüylerimi diken diken eden bilgiler buldum. Beni tanıyorsanız, her şeyin detayını öğrenmeden bir konuya giriş yapmam. Yani, interneti taradım, kitaplar okudum, hatta belki biraz fazla okudum ve hâlâ kesin bir sonuç yok!
V. Murat’ın Masonlukla İlişkisi Hakkındaki Görüşler
Öncelikle, masonluğun Osmanlı’da ne kadar yaygın olduğu ve padişahların bu örgüte üyelikleri üzerine bir takım teoriler ortaya atılmış. Ancak, V. Murat’la ilgili doğrudan “Masondu” diyebileceğimiz somut bir kanıt yok. Ancak zamanla yayılan ve özellikle bazı tarihçilerin ortaya koyduğu varsayımlar, onu bu tarikatla ilişkilendirmeyi pekiştirmiş. Pek çok tarihçi ve sosyal bilimci, V. Murat’ın psikolojik sağlığını ve krallıkta yaptığı değişiklikleri masonlukla bağdaştırıyor. Fakat, bu sadece bir teori. Öyle ki, her mason teorisi gibi bu da, tarihsel anlamda somut bir gerçekliğe dönüşmüyor.
Bir Kafede Yapılacak Kısa Sohbetin Derinliklerine Yolculuk
Bunu arkadaşlarla sohbet ederken söyledim: “V. Murat mason muydu? Aslında, bence Mason değil, daha çok ‘Kafesindeki’ adam gibi bir şeydi. Hani kendi dünyasında kaybolmuş, kafası karışık ama bir şekilde tahtı yönetmeye çalışan biri.”
O an karşımda oturan arkadaşım bir kahkaha patlattı. “Yani mason olmak için daha fazla zihin sağlığına sahip olmak gerekebilir değil mi?” dedi. “Tabii canım,” dedim, “V. Murat biraz fazla kafayı takmış gibi, ama masonluğu rahatça çözemezsin. Hangi tarihte yaşıyoruz, Masonluk bile ‘moda’ oldu!”
Ama şaka bir yana, eğer bir insan zihin sağlığıyla mücadele ederken bir tür gizli örgütlere ilgi duyuyorsa, bu onun mason olduğu anlamına gelmez. En azından tam olarak kanıtlanmış bir şey yok. Gerçekten masonluk konusu, çoğu zaman dedikodulardan ve spekülasyonlardan ibaret kalıyor. Ancak bu dedikoduların ardında ne kadar doğruluk payı olduğu tartışmalı.
Kafede Masabaşı Diyaloglar: V. Murat ve Masonluk Üzerine
Bir akşam, bizim mahalledeki kahveciye gittim. Kahvenin yanına gelen tatlının karamelini kıskanarak, telefonuma tekrar V. Murat’ın masonlukla bağlantılarını araştırdım. Hemen altına bir not yazdım: “V. Murat, kahveci abinin söylediği gibi mason muydu?” Gerçekten de dedikodular arasında bir zamanlar bu tip bir söylenti vardı.
– Ben: “Ya arkadaş, bu adam mason muydu?”
– Kahveci: “Hangi adam?”
– Ben: “V. Murat!”
– Kahveci: “Vay, o da mason muydu? Ben hep kasap dedim, ama bak kim bilir.”
Evet, işin komik tarafı, işin içinde hiç kimsenin kesin bir bilgiye sahip olmaması. Belki de V. Murat, kendisiyle dalga geçenleri görse, masonluk kadar daha farklı bir şeyle ilgilenmeye karar verirdi. Kim bilir!
V. Murat’ın Zihinsel Durumu ve Masonluk
Gerçekten de, V. Murat’ın zihinsel durumu, onun masonlukla bağlantılı olabileceğini öne süren en önemli argümanlardan biri. Çünkü pek çok mason örgütü, üyelerinin derin düşüncelere dalıp özgün fikirler üretmesini teşvik ederdi. V. Murat’ın tahtta kaldığı kısa sürede, ruhsal çalkantılar ve yerini sağlamlaştırma çabaları da göz önünde bulundurulursa, bu tür teoriler gündeme gelebilir. Ancak bunlar, doğrudan bir masonluk üyeliğiyle ilgili kesin bir bilgi sunmuyor.
Şunu unutmayalım: V. Murat, sadece Osmanlı İmparatorluğu’nun değil, aynı zamanda tarih kitaplarının da biraz “gizemli” bir padişahı. Ama, mason olup olmadığına dair net bir kanıt yok. Bir gün belki arkeolojik bir keşif yaparız ve bu hikayenin sırrı ortaya çıkar. Ama o güne kadar, V. Murat’ın masonlukla bağlantılı olup olmadığı hakkında düşüncelerimiz, sadece birer spekülasyon olmaktan öteye geçmeyecek gibi görünüyor.
Sonuç: V. Murat Mason Muydu?
V. Murat’ın mason olup olmadığı sorusuna net bir yanıt vermek, tarihçiler için olduğu kadar bizler için de imkansız gibi görünüyor. Bize kalan ise bu soruyu kafamızda biraz eğlenceli, biraz da komik bir şekilde taşımak. Belki de hayat, beklediğimizden daha fazla bilinmeyenle doludur ve V. Murat’ın masonlukla bağlantılı olduğu hikâyeler de birer mit, birer dedikodudan ibarettir. Fakat, o mitleri eğlenceli hale getirerek yaşamaya devam edebiliriz.
O yüzden, masaların etrafında dönen tartışmalarda kendinizi fazla kaptırmayın. V. Murat mason muydu? Kim bilir. Ama bir kahve içip, üzerine konuşmaya devam edebiliriz!