Giriş
Arkadaşlar, bugün birlikte bir köşeye eğilerek soracağız: Sivas’ta yaşayan Kürt toplulukları nereden gelmiştir? Bu soruya sadece tarihî bir adres vermekle yetinmeyelim; yerel alt‑yapılardan küresel göç akımlarına, dil ve kimlik katmanlarından toplumsal algılara kadar birlikte bakalım. Çünkü bir coğrafya sadece toprak ve taş değildir — içinde yaşayanların hikâyeleriyle, kimlikleriyle ve kültürleriyle anlam kazanır. Hadi, Sivas’taki Kürtlerin izini sürelim.
—
Kökenlere Dair: Sivas’ta Kürt Varlığının Tarihî Temelleri
Sivas çevresinde Kürt‑Zaza topluluklarının varlığı, Osmanlı dönemi kayıtlarına ve yerel sözlü tarihlere dayanır. Bazı kaynaklara göre, özellikle 16. ve 17. yüzyıldan itibaren doğudan batıya doğru aşiretlerin yer değiştirmesiyle birlikte Kürt toplulukları bu bölgeye yerleşmiştir. ([ertv.com.tr][1])
Örneğin, “Koçgiri Aşireti” adıyla anılan Kürt konfederasyonu, Zara, İmranlı, Divriği gibi ilçelerde yoğun olarak yer alır. ([Gilîdax – Çîyayê Agirî][2]) Söz gelimi Gürün ilçesinde Kürt köyleri ve aşiret listeleriyle ilgili bilgiler mevcuttur. ([Bernamegeh][3])
Dolayısıyla, Sivas’taki Kürt toplulukları göçmen gruplar olmaktan ziyade, uzun zamanlı yerleşik ve yerel kimliklerden biri olarak değerlendirilmelidir. Ancak “yerleşik” derken sabit değil: göçler, yer değiştirmeler, sınırlar ve idari dönüşümler bu toplulukların tarihini şekillendirmiştir.
—
Yerel ve Küresel Perspektif: Kimlik, Dil ve Kültür Arasında
Yerel düzlemde Sivas’taki Kürtler hem Kurmancî hem Zazakî lehçelerini konuşmakta ve kimi bölgelerde Alevi inancıyla birlikte görülmektedir. ([Kundir][4]) Bu çok‑katmanlı kimlik, yerel toplumsal dinamikleri anlamak için önemli: bir yandan Kürt kimliği, diğer yandan Sivas’ın coğrafi/etnik mozaik içinde yer alma hali.
Küresel perspektiften bakıldığında ise, etnik toplulukların yer değiştirmesi, devlet politikaları, asimilasyon/entegrasyon süreçleri dünya genelinde benzer biçimde gözlemlenir. Sivas özelinde de Türk‑Kürt ilişkileri, devletin etnik politikaları, yerel dil kullanımının baskılanması ya da korunması gibi meseleler bu global dinamiklerin yerel yansımasını gösterir. Örneğin bazı kaynaklarda Sivas’taki Kürtlerin bir kısmının “asimile edildiği” ya da kendi dillerini konuşmaktan uzaklaştığı ifade ediliyor. ([Mit Liebe gebastelt][5])
Bu bağlamda, Sivas’taki Kürt topluluğu sadece “nereden gelmiş” olmakla kalmaz; kimlik ve kültürünü koruma, dönüştürme ve bilinirlik kazanma mücadelesi de verir. Bu durum yerel bir hikâye olmasına rağmen, küresel ölçekte etnik kimliklerin korunumu ve dönüşümü bağlamına da oturur.
—
Günümüzdeki Yansımalar ve Geleceğe Bakış
Bugün Sivas’ın bazı ilçelerinde Kürt nüfusunun görece yüksek oranda olduğu, köylerde Kürtçe konuşulduğu, Kürt aşiretlerinin izlerinin hâlâ görüldüğü biliniyor. Örneğin İmranlı ilçesinde Kürtlerin %75 oranında olduğu belirtiliyor. ([Mit Liebe gebastelt][5]) Ancak resmi nüfus sayımlarında etnik köken ayrımı yapılmadığı için tam oran net değil. ([Kundir][4])
Geleceğe yönelik olarak sorulması gerekenler: Bu topluluklar kimliklerini nasıl koruyacak? Dilini ve kültürünü nasıl aktaracak? Bölgesel kalkınma, göç, şehirleşme süreçleri bu kimliğin sürdürülmesini zorlaştırabilir. Aynı zamanda globalleşmenin etkisiyle “küresel Kürt kültürü” ile yerel Sivas kimliği arasında yeni bağlar oluşabilir. Yani Sivas’taki Kürtler için yerel = kimliğin kökeni olabilir, küresel = yeni iletişim, yeni diasporalar, dil öğrenimi gibi yeni boyutlar sunar.
—
Okuyucuya Davet: Sizin Deneyimleriniz Neler?
Şimdi sizinle bir gözlem ve paylaşım turuna çıkmak istiyorum:
Sivas’ta yaşayan, kökeni Kürt/Alevi ya da Zaza olan bir aileden geliyor musunuz? Ya da Sivas’ta bu topluluklarla tanıştınız mı?
Kürtçe ya da Zazakî konuşan bir köy ya da mahalleye denk geldiniz mi? O ortamda kimlik ve dil nasıl yaşanıyor?
Kimlik, dil ve göç gibi konular yerel bağlamda sizi nasıl etkiledi? Yerel‑küresel bağlamda bu topluluğun geleceğini nasıl görüyorsunuz?
Paylaşırsanız hem sizden hem de diğer okuyuculardan gelen yorumlarla zenginleşiriz ve yalnızca bir tarih anlatısı değil, yaşayan bir topluluğun sesi oluruz.
—
Sonuç
Sivas Kürtleri — ya da daha doğru ifadeyle Sivas’taki Kürt/Zaza toplulukları — tarihî olarak bölgeye yerleşmiş, dil ve kimlik bakımından kendi içinde çeşitlilik barındıran, yerel ve küresel bağlamların kesiştiği bir toplumsal gerçeklik. “Nereden gelmiştir?” sorusu bizi sadece coğrafi bir geçmişe götürmez; dil, inanç, kültür, kimlik ve göç gibi katmanlara da çıkarır. Hepimiz için önemli olan, bu çeşitliliği anlamak, duyarsız kalmamak ve paylaşarak çoğaltmaktır. Yorumlarınızla katkıda bulunmaktan memnuniyet duyarım.
[1]: https://www.ertv.com.tr/sivas-kurtleri-nereden-gelmistir/21614/?utm_source=chatgpt.com “Sivas Kürtleri nereden gelmiştir? – ertv.com.tr”
[2]: https://gilidax.wordpress.com/2014/01/09/kocgiriler-ve-sivas-kurtleri/?utm_source=chatgpt.com “Koçgiriler ve Sivas Kürtleri « Gilîdax – Çîyayê Agirî”
[3]: https://www.bernamegeh.com/sivas-gurunde-kurt-koyleri-asiretleri-kurtce-dil-ve-lehceleri/?utm_source=chatgpt.com “SIVAS GÜRÜN’DE KÜRT KÖYLERİ, AŞİRETLERİ, KÜRTÇE DİL VE LEHÇELERİ”
[4]: https://kundir.net/sivaslilar-kurt-mu/?utm_source=chatgpt.com “Sivaslılar Kürt Mü? (Köy ve İlçeleri) – Kundir”
[5]: https://www.xn--krtler-3ya.com/sivas-kurtleri.html?utm_source=chatgpt.com “Sivas Kürtleri – Mit Liebe gebastelt”